Hoe verwerken kinderen rouw?

In de basis zie je in rouwverwerking vaak dezelfde fases of stadia terug komen: ontkenning, marchanderen, woede, verdriet & depressie en aanvaarding (deze 5 rouwfases worden uitgebreid omschreven door Elisabeth Kübler Ross). Als kunstzinnig hulpverlener bij het Vicki Brownhuis in Den Bosch zie ik verschillen in rouwverwerking tussen kinderen en volwassenen die het overdenken waard zijn. Deze blog gaat over de vraag: hoe verwerken kinderen rouw? In deze vijfde blog van de serie wil ik graag in gaan op de vijfde fase van rouwverwerking: aanvaarding

Aanvaarding

Het klinkt zo gemakkelijk: aanvaarding. Accepteren dat iets is zoals het is. Maar deze 5e fase van rouw gaat verder dan alleen acceptatie. Het gaat ook over het aanpassen aan een omgeving zonder degene die overleden is, en over een nieuwe plaats geven van de overledene in je leven. Je moet opnieuw leren houden van het leven. En dat klinkt al veel moeilijker, niet?

Een van de dingen waar kinderen vaak veel beter in zijn dan volwassenen, is een nieuwe band opbouwen met een overledene. Als je als meisje altijd fietstochtjes maakte met oma, dan kan dat niet meer wanneer oma overleden is. Je moet een nieuwe manier vinden om de band die je met oma had (en hebt) vorm te geven. En kinderen weten vaak prachtige manieren te bedenken waarop dat kan. Ze knippen en plakken sterren die ze op het plafond in hun slaapkamer plakken zodat papa over ze kan waken als ze slapen, of ze maken een altaartje voor het overleden konijn, met daarin een potje met konijnenkeuteltjes.

De relatie behouden

Mensen denken dat een onderlinge band verbroken wordt nadat iemand overlijdt, maar eigenlijk is dat niet waar. De liefde die je voor elkaar had blijft bestaan, en is even waardevol als wanneer iemand er nog was. Je moet alleen een andere manier vinden om deze liefde te uiten. Ik herinner me dat mijn vader overleed, en dat ik vrij snel daarna een zonnestraal uit een wolk zag piepen. Voor mij voelde dat heel duidelijk als contact met mijn vader, hij zat boven op die wolk en liet mij zo zien dat hij aan mij dacht! En het maakte voor mij niet uit dat ik eigenlijk niet geloof dat mijn vader ECHT op die wolk kan zitten, maar het was een nieuwe manier van mijn vader in mijn dagelijks leven opnemen. Later heb ik een ring laten maken met de as van mijn vader erin verwerkt, en ik heb deze ring zelf gegraveerd met de woorden: ‘het regent zonnestralen’. Wederom een manier om mijn vader dicht bij me te houden, ook al zal ik hem fysiek nooit meer zien.

Kinderen kunnen dit heel goed, omdat ze genoeg fantasie hebben om leuke manieren te bedenken om de herinnering aan een overledene levendig te houden. Laat je dus vooral door je kinderen leiden wanneer je op zoek bent naar manieren om als gezin regelmatig stil te staan bij degene die jullie missen. Het is wel belangrijk om, wanneer je kinderen groter worden, steeds te checken of de manier die jullie gevonden hebben nog wel bij hun leeftijd past. Wat goed is voor een 6-jarige hoeft helemaal niet meer te werken voor een 10-jarige. Maar het blijft hoe dan ook heel fijn om met zijn allen een klein ritueeltje te hebben, zodat degene die je mist er gewoon nog bij hoort, en je de band die jullie hadden nooit helemaal hoeft te verbreken.